Wereldtuberculosedag: focus op BELTA
De Belgian Lung and Tuberculosis Association (BELTA) is voortgekomen uit het Nationaal Werk tot Bestrijding der Tuberculose en is sinds de bevoegdheidsoverdracht naar de gemeenschappen in de jaren tachtig de koepelorganisatie van twee zusterorganisaties: het Fonds des Affections Respiratoires (FARES) en de vzw Respiratoire Gezondheid (vroeger de VRGT).
BELTA speelt in Brussel een centrale rol in de uitvoering van het tuberculosebestrijdingsprogramma. De organisatie ontvangt daarvoor subsidies van Vivalis en werkt nauw samen met de dienst voor preventieve geneeskunde van onze administratie. De teams delen met name een preventiecentrum in het UMC Sint-Pieter dat screenings en opvolgingsraadplegingen uitvoert, patiënten medisch-sociaal begeleidt tijdens hun behandeling en contactonderzoeken organiseert.
Monitoren, screenen en patiënten begeleiden
Epidemiologisch toezicht is essentieel om de ziekte te bestrijden. Tuberculose is een ziekte waarvoor de meldingsplicht geldt. BELTA centraliseert de aangiften van en aanvullende informatie over alle gevallen in Brussel.
Met die gegevens kan vervolgens het gezondheidsbeleid worden gestuurd. "Die gegevens worden jaarlijks geanalyseerd en ingevoerd in het Belgisch tuberculoseregister. Aan de hand daarvan kunnen we risicogroepen in kaart brengen, trends opvolgen en preventiestrategieën aanpassen", legt het BELTA-team uit. De organisatie werkt ook samen met het European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) en de Wereldgezondheidsorganisatie (regionaal comité voor Europa van de WGO).
Ook gericht screenen is uiterst belangrijk. BELTA coördineert de screening van risicogroepen, vooral voor gedetineerden en aanvragers van internationale bescherming. Zo nodig kunnen screenings ter plekke of op straat worden uitgevoerd dankzij een mobiele röntgeneenheid. Er is een specifiek budget toegewezen voor 2025 en 2026 en het is cruciaal om die financiering te laten voortduren.
Elke patiënt wordt persoonlijk opgevolgd en begeleid door een in tuberculose gespecialiseerde verpleegkundige (de casemanager). Die zorgt voor de medische opvolging, stelt administratieve of sociale problemen vast en maakt de nodige middelen vrij zodat de behandeling een prioriteit wordt voor de patiënt en kan worden voltooid.
Voor bijzonder complexe situaties kan BELTA een beroep doen op de dienst voor preventieve geneeskunde van Vivalis, die nauw samenwerkt met de Brusselse verenigings- en medisch-sociale sector.
Epidemiologische situatie moet worden gemonitord
De manier waarop tuberculose de afgelopen jaren geëvolueerd is, maakt duidelijk dat we waakzaam moeten blijven. "Tuberculose neemt al vijf jaar niet meer af in Brussel", verduidelijken de medewerkers van BELTA.
Hoewel het aantal meldingen lager blijft dan voor de pandemie, gaat de trend in de richting van een stagnatie. In 2024 waren er 22,4 gevallen per 100.000 inwoners in Brussel, tegenover 6,6 in Vlaanderen en 6,0 in Wallonië. De incidentie in Brussel is dus meer dan drie keer hoger dan in de andere landsdelen. Ter verduidelijking: de incidentie van een ziekte is het aantal nieuwe gevallen gedurende een afgebakende periode in een bepaalde populatie.
De afdeling preventieve geneeskunde van Vivalis stelt een mogelijke toename van het aantal tuberculosebesmettingen tussen 2025 en 2026 vast. Bij gebrek aan specifieke financiering blijven de testcapaciteiten echter beperkt.
Grote uitdagingen in Brussel
Ondanks de geleverde inspanningen blijft Brussel voor grote uitdagingen staan, zoals dakloosheid en onderfinanciering van zowel preventieactiviteiten als de partners op het terrein, zonder wie een holistische behandeling onmogelijk is.
Daarbij komen nog problemen rond verslaving en geestelijke gezondheid, het gebrek aan coördinatie tussen beleidsniveaus en bevoegdheidsdomeinen en het feit dat er geen gestructureerd regionaal of nationaal tuberculosebestrijdingsplan is.
Tuberculosebestrijding komt de hele samenleving ten goede
Voor BELTA vormt tuberculosebestrijding een duurzame investering in de samenleving. "Door te investeren in preventie en in mensen versterken we de maatschappij en schroeven we de economische productiviteit op", concludeert het team.
Vivalis dankt BELTA voor zijn inzet voor de volksgezondheid in Brussel.
Meer weten over de twee zusterverenigingen van BELTA? Bezoek hun website:
Fonds des Affections Respiratoires | Fares vzw